[ 240 ] مقاله در بيان هزال مفرط و خشكى و لاغرى بدن و اين نيز مرضى است از امراض هرچند صحيح المزاج باشد اما چون تركيب چنين باشد مريض التركيب است و سبب درين علت قلت خونست و يا كراهيت از طبيعه كه استعمال خون در مصارفش نمىكنند مثل خون تيز و يا از جهت ضعف قوت متصرفه است كه آن يا هاضمه و يا جاذبه و اين ضعف يا بسبب الم و وجع در نفس امر و يا بسبب بسيارى خونست كه قادر نيست قوت متصرفه بر تصرف . . . و با اين هزال و نحافت بواسطه مزاجمت طحال است و غصب كردن او خون بسيار را و گاه كه چنين باشد بدن بىبهره ماند از غذا و يا سبب حدوث كرمهاست در معده كه آنچه از كيلوس حاصل مىشود همه را صرف شود مىكند و چيزى . . . كه در وصله بدن نشيند و يا سبب حدوث ضيق است . . . همچنانكه شخصى را شهوت ردى پيدا شده كه مثل كلوخ . . . به اين سبب غذاى بهره بدن از انست و اصل . . . تبديل مزاج است و تنقيه و استفراغ و اختيار . . . معده و قوت جاذبه بمالندگى عقب خواب و خصوصا بروغنهاى ملايم مثل روغن بنفشه بادام و نيلوفر و امثال اينها و همه بدن را بوقت طلا كردن بسيار مفيد است و اختيار اغذيه و اشربه مرطب بدن بايد كرد . [ 241 ] مقاله در بيان سمن و فربهى و مفرط كه قيد و بيمارى بدن است و مبتلا به آن و مقيد به اين علت در معرض آفات مهلكه و بليات عظيمه‌اند زيرا كه بسيارى از افعال مطلوبه ايشان